دانشکده تربیت بدنی وعلوم ورزشی
تاثیر یک برنامه تمرین منتخب بر تعادل ايستا و قدرت
دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر
دوره ابتدايي
نگارش:
ملیحه عباسپورآنی
استاد راهنما : دکتر سید جلال نقوی الحسینی
استاد مشاور : دکتر غلامرضا لطفی
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد
فیزیولوژی ورزشی
شهریور 89

بسمه تعالی
مدیریت تحصیلات تکمیلی
تعهد نامه اصالت اثر
اینجانب ملیحه عباسپورآنی متعهد می شوم که مطالب مندرج در این پایان نامه حاصل کار پژوهشی اینجانب است و دستاوردهای پژوهشی دیگران که در این پژوهش از آن استفاده شده است، مطابق مقررات ارجاع و در فهرست منابع و مأخذ ذکرگردیده است. این پایان نامه قبلاً برای احراز هیچ مدرک هم سطح یا بالاتر ارائه نشده است. در صورت اثبات تخلف (در هر زمان) مدرک تحصیلی صادر شده توسط دانشگاه از اعتبار ساقط خواهد شد.
کلیه حقوق مادی و معنوی اثر متعلق به دانشگاه شهید رجایی می باشد.
ملیحه عباسپورآنی

تهران – لویزان –کدپستی 16788-صندوق پستی 163-16785 تلفن 9-22970060 (داخلی 2347)نمابر 22970011 پست الکترونیک sru@sru.ac.ir
دانشکده تربیت بدنی وعلوم ورزشی
تاثیر یک برنامه تمرین منتخب بر تعادل ايستا و قدرت
دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر
دوره ابتدايي
نگارش:
ملیحه عباسپورآنی
استاد راهنما : دکتر سید جلال نقوی الحسینی
استاد مشاور : دکتر غلامرضا لطفی
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد
فیزیولوژی ورزشی
شهریور 89

چکیده
هدف از این پژوهش بررسی تاثیر یک دوره تمرین منتخب برتعادل ایستا و قدرت دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر می باشد.جامعه آماری کلیه دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر دوره ابتدایی با سن تقویمی 10 تا15 سال است و نمونه در دسترس 26 نفر بود که از بین 40دانش آموز کم توان ذهنی مرکز آموزش استثنایی نرگس شهرستان تربت حیدریه انتخاب شده اند وبه روش تصادفی ساده با جانشین به دو گروه تجربی و کنترل تقسیم شدند. گروه تجربی 13 نفر(سن=سال82/1±72/13، قد= cm 46/8 ±146، وزن= kg 94/15±15/43،ضریب هوشی =17/7±38/61، سن عقلی= سال22/1±16/7، حدودعقب ماندگی= سال 52/1 ±03/5) وگروه کنترل نیز 13 نفر را شامل می شود (سن=سال88/1±06/14، قد= cm 75/10±92/148، وزن= kg07/11±48/46، ضریب هوشی =03/5±30/61، سن عقلی= سال 07/1 ±18/7 ، حدود عقب ماندگی= سال 44/1±82/5). پس از حذف مبتلایان به اوتیسم وسندرم داون و دریافت تاییدیه پزشکی مبنی برسلامت عمومی شرکت کنندگان، بهره هوشی، سن عقلی و حدود عقب ماندگی این دانش آموزان با استفاده از آزمون های هوش گودیناف (آدمک) ولایتر اندازه گیری شد.متغیر مستقل، تمرین منتخب ومتغیر وابسته، تعادل ایستا با چشم باز و بسته ،قدرت عضلات پا، مچ دست راست و مچ دست چپ بود.گروه تجربی در یک برنامه هشت هفته ای در هر هفته سه جلسه وهر جلسه 50دقیقه شرکت کردند.دانش آموزانی که به هر دلیلی دو جلسه تمرینی را از دست دادند از جمع آزمودنی ها حذف گردیدند در حالیکه گروه کنترل به فعالیت های روزمره و عادی پرداخت.قبل و پس از اتمام دوره تمرین از شرکت کنندگان آزمون های تعادل با چشم باز وبسته،آزمون قدرت عضلات پا و مچ دست راست وچپ با استفاده از داینامومتر به عمل آمد. روش های آماری مورد استفاده در این مطالعه ،آمار توصیفی ( میانگین، انحراف معیار و غیره ) و آمار استنباطی شامل آزمون tمستقل و همبسته با استفاده از نرم افزار spss16 می باشد. نتایج t همبسته نشان می دهد که نمرات پيش آزمون -پس آزمون تعادل ایستا با چشم باز و تعادل ایستا با چشم بسته در سطح 05/0 ≥ p و قدرت پا در سطح 01/0 ≥ pتفاو ت معناداری در گروه تجربی داشته است. ولی این نتایج در مورد میانگین نمرات قدرت عضلات مچ دست راست و چپ تفاوت معناداری را نشان نمی دهد، همچنین نتایج آزمونt مستقل در گروه تجربی و کنترل نشان می دهد که میانگین نمرات پس آزمون تعادل ایستا با چشم باز و با چشم بسته، قدرت عضلات پا، مچ دست راست وچپ تفاوت معناداری را نداشته است. بنابراین تمرین منتخب بر تعادل ایستا و قدرت عضلات پا تاثیر مثبتی داشته است. اما به نظر می رسد عوامل دیگری به غیر از تمرینات روی عوامل مورد سنجش تاثیر گذاشته است که باعث عدم تفاوت معنادار آماری در میانگین نمرات پس آزمون دو گروه شده است.
واژه های کلیدی: عقب ماندگی ذهنی، تعادل ایستا، قدرت عضلانی.دانش آموزان دختر.
فهرست مطالب
عنوان…………………………………………………………………………………………………صفحه
فصل اول : طرح پژوهش…………………………………………………………………………………………………………….1
مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………2
بيان مسئله تحقيق…………………………………………………………………………………………………………….3
ضرورت و اهمیت تحقیق…………………………………………………………………………………………………6
اهداف تحقيق…………………………………………………………………………………………………………………….8
پیش فرض های تحقیق…………………………………………………………………………………………………….9
فرضيه هاي تحقیق……………………………………………………………………………………………………………9
محدودیت های تحقیق………………………………………………………………………………………………….10
1-7-1 محدودیت های که در اختیار محقق می باشد………………………………………………………………..10
1-7-2 محدودیت های که از کنترل محقق خارج است……………………………………………………………..10
واژه ها واصطلاحات مهم تحقیق…………………………………………………………………………………….10
فصل دوم: مروری بر ادبیات موضوع……………………………………………………………………………………13
2-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………….14
2-2 مبانی نظری تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….14
2-2-1 تعریف عقب ماندگی ذهنی……………………………………………………………………………………………14
2-2-2 سن شروع………………………………………………………………………………………………………………………16
2-2-3 ویژگی های رشدی و تحولی کودکان عقب مانده ذهنی آموزش پذیر………………………….16
2-2-4 آموزش و پرورش کودکان عقب مانده ذهنی………………………………………………………………….17
2-2-5 ویژگی برنامه آموزشی کودکان عقب مانده آموزش پذیر……………………………………………….17
2-2-6 اهداف برنامه آموزشی کودکان عقب مانده آموزش پذیر……………………………………………….18
2-2-7 طبقه بندی عقب ماندگی ذهنی………………………………………………………………………………………..18
2-2-8 علل بوجود آورنده عقب مانده ذهنی…………………………………………………………………………………19
2-2-9 سندرم داون……………………………………………………………………………………………………………………….20
2-2-10 همه گیر شناسی……………………………………………………………………………………………………………20
2-2-11 ورزش و عقب ماندگی ذهنی…………………………………………………………………………………………..21
2-2-12 فیزیولوژی تعادل……………………………………………………………………………………………………………..22
2-2-13 حفظ تعادل ، مکانیسم های موجود و سیستم های درگیر…………………………………………….23
2-2-14 نظریه های توصیف کنترل عصبی…………………………………………………………………………………..23
2-2-15 سیستم های دخیل در کنترل پایداری………………………………………………………………………….24
2-2-16 بخش های عصبی اصلی درگیر در کنترل پایداری…………………………………………………………24
2-2-17 کنترل تعادل در حالت ایستاده……………………………………………………………………………………….25
2-2-18 استراتژی های حرکتی در کنترل تعادل…………………………………………………………………………25
2-2-19 تون وضعیتی……………………………………………………………………………………………………………………25
2-2-20 رابطه بین (مقدار)حرکت مرکز فشار و کنترل تعادل……………………………………………………..26
2-2-21 محدوده ثبات در حالت ایستاده………………………………………………………………………………………26
2-2-22 استراتژی های حرکتی به هنگام برهم خوردن تعادل…………………………………………………….27
2-2-23 تعادل قدامی – خلفی………………………………………………………………………………………………………27
2-2-24 تعادل جانبی…………………………………………………………………………………………………………………….28
2-2-25 مکانیسم های حسی درگیر در کنترل تعادل…………………………………………………………………..28
2-2-26 روش های ارزیابی تعادل………………………………………………………………………………………………….30
2-2-27 قدرت و مفاهیم مرتبط……………………………………………………………………………………………………31
2-2-28 ضعف عضلانی و ظرفیت عملکردی…………………………………………………………………………………31
2-2-29 روش های ارزیابی قدرت…………………………………………………………………………………………………32
2-3پیشینه تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………32
2-3-1 تحقیقات انجام شده در داخل کشور………………………………………………………………………………….32
2-3-2 تحقیقات انجام شده در خارج ازکشور……………………………………………………………………………….33
2-4 جمع بندی نتایج حاصل از تحقیقات انجام شده……………………………………………………………………42
فصل سوم: فرایند پژوهش…………………………………………………………………………………………………………43
3-1 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………44
3-2 روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………….. 44
3-3-جامعه آماری…………………………………………………………………………………………………………………………. 44
3-4 نمونه تحقیق و نحوه انتخاب آزمودنی ها………………………………………………………………………………45
3-5متغیرهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………….45
3-6-ابزا و وسائل گردآوری اطلاعات………………………………………………………………………………………………46
3-7-روش جمع اوري اطلاعات………………………………………………………………………………………………………48
3-8-روش هاي آماري …………………………………………………………………………………………………………………..49
فصل چهارم:تجزیه وتحلیل داده ها (یافته های پژوهش)……………………………………………………50
4-1-مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………51
4-2-مشخصات آزمودنی ها……………………………………………………………………………………………………………51
4-3-توصیف متغیر ها…………………………………………………………………………………………………………………….51
4-4-آزمون فرضیه های پژوهش وارائه نتایج ………………………………………………………………………………..56
فصل پنجم: نتیجه گیری،بحث وپیشنهادها…………………………………………………………………………….62
5-1-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………..63
5-2- بحث و بررسي………………………………………………………………………………………………………………………..63
5-4-نتيجه گيري…………………………………………………………………………………………………………………………….68
5-5-پیشنهادهای پژوهشی……………………………………………………… ……………………………………………………..69
پيوست ها………………………………………………………………………………………………………………………………………….70
منابع و ماخذ…………………………………………………………………………………………………………………………………….96
فهرست جداول
عنوان…………………………………………………………………………………………………صفحه
جدول 1-1 علل عمده پایین بودن آمادگی جسمانی افراد مبتلا به کم توانی ذهنی……………………….. 5
جدول 2-1 طبقه بندی شدت عقب ماندگی ذهنی……………………………………………………………………………18
جدول 2-2 خلاصه تحقیقات انجام شده در داخل کشور…………………………………………………………………..38
جدول 2-3 خلاصه تحقیقات انجام شده در خارج از کشور……………………………………………………………….38
جدول 3-1 خلاصه طرح تحقیق…………………………………………………………………………………………………………44
جدول 3-2 مشخصات عمومی آزمودنی ها………………………………………………………………………………………..45
جدول 3-2 نرم آزمون آمادگی جسمی(آزمون تعادل) عقب ماندگان ذهنی……………………………………..48
جدول 4-1 میانگین و انحراف معیار تعادل با چشم باز آزمودنی ها…………………………………………………..51
جدول 4-2 میانگین و انحراف معیار تعادل با چشم بسته آزمودنی ها……………………………………………….52
جدول 4-3 میانگین و انحراف معیار قدرت عضلات پای آزمودنی ها…………………………………………………53
جدول 4-4 میانگین و انحراف معیار قدرت عضلات مچ دست راست آزمودنی ها…………………………….54
جدول 4-5 میانگین و انحراف معیار قدرت عضلات مچ دست چپ آزمودنی ها……………………………….55
جدول 4-6 نتایج آزمون لوین برای همگنی واریانس ها…………………………………………………………………….56
جدول 4-7 نتایج آزمونt همبسته تعادل ایستا با چشم باز………………………………………………………………..57
جدول 4-8 نتایج آزمون t همبسته تعادل ایستا با چشم بسته………………………………………………………….57
جدول 4-9 نتایج آزمون t همبسته قدرت عضلات پا…………………………………………………………………………58
جدول 4-10 نتایج آزمون t همبسته قدرت عضلات مچ دست راست……………………………………………….58
جدول 4-11 نتایج آزمونt همبسته قدرت عضلات مچ دست چپ…………………………………………………..59
جدول 4-12 نتایج آزمون t مستقل تعادل ایستا با چشم باز…………………………………………………………..59
جدول 4- 13نتایج آزمون t مستقل تعادل ایستا با چشم بسته…………………………………………………………60
جدول 4-14 نتایج آزمون t مستقل قدرت عضلات پا………………………………………………………………………..60
جدول 4-15 نتایج آزمونt مستقل قدرت عضلات مچ دست راست………………………………………………….61
جدول 4-16 نتایج آزمون t مستقل قدرت عضلات مچ دست راست………………………………………………..61
فهرست نمودار ها
عنوان…………………………………………………………………………………………………صفحه
نمودار 4-1 میانگین تعادل با چشم باز آزمودنی ها………………………………………………………………………52
نمودار4-2 میانگین تعادل با چشم بسته آزمودنی ها ………………………………………………………………….53
نمودار4-3 میانگین قدرت عضلات پا ی آزمودنی ها……………………………………………………………………54
نمودار 4-4 میانگین قدرت عضلات مچ دست راست آزمودنی ها………………………………………………55
نمودار4-3 میانگین قدرت عضلات مچ دست چپ آزمودنی ها……………………………………………………56
فهرست اشکال
عنوان…………………………………………………………………………………………………صفحه
شكل2-1 درون داد حسي ،پردازش مركزي و برون داد حركتي در تعادل………………………………….22
شكل2- 2 عواملي كه در تعادل تاثير ميگذارد………………………………………………………………….24
فصل اول
طرح پژوهش
1- مقدمه:
شاید باور کردن این نکته که عقب ماندگی ذهنی یک اختلال تقریبا شایع است و حدود 1 تا 3 درصد از جمعیت را مبتلا می کند سخت باشد و حتی در نظر بگیریم که با پیشرفت های علمی شانس زنده ماندن این افراد بسیار بیشتر شده است بنابراین همزمان با افزایش امید به زندگی آموزش وپرورش آنها نیز باید بهبود یابد [1].
در نگاهی به گذشته و جوامع مختلف ، ملاحظه می شود که به طور کلی از نقطه نظر تاریخی ، بشر از سه مرحله فکری متفاوت نسبت به کودکان استثنایی به ویژه کودکان دارای اشکالات ذهنی و جسمی گذشته است . در مرحله اول این قبیل کودکان یا به طرق مختلف از بین برده می شدند یا از اجتماع طرد می گشتند. در مرحله دوم به این گروه با دید ترحم و حمایت می نگریستند و در مرحله سوم یعنی در سالهای اخیر، پذیرفتن کودکان استثنایی در جامعه در کنار دیگر کودکان و استفاده از توانایی های آنها تا آنجا که امکان پذیر باشد ، مطرح گردیده است [2].
کودکان عقب مانده ذهنی نیاز دارند از نظر آمادگی جسمی ، توانایی حرکتی و مکانیک بدن پیشرفت کنند . وضعیت بدنی این افراد معمولا ضعیف است وشادابی جسمی چندانی ندارند . نحوه گام برداشتن آنان نا متعادل و نا استوار است و حکایت از آن دارد که هماهنگی کلی حرکات بدنی ضعیف است .افراد عقب مانده ذهنی برای سایر معلولیت های جسمی و نیز اختلالات عصبی مانند فلج مغزی و صرع آمادگی بیشتری دارند.تحقیقات مقایسه ای مختلف نشان می دهد که همیشه افراد مبتلا به عقب ماندگی ذهنی نسبت به کودکان عادی در زمینه آمادگی جسمی و حرکتی از جمله قدرت و تعادل امتیازهای پایین تری کسب می کنند .با اطمینان می توان گفت یکی از مهمترین علل ضعف این افراد در این زمینه در اختیار نداشتن امکانات کافی می باشد.برنامه های تربیت بدنی و تجربیات حرکتی برای کودکان عقب مانده،هوش را افزایش می دهد ، خود فهمی یا خودآزمایی را بالا می برد،توانایی حرکتی را بهتر،و آمادگی جسمانی را بیشتر می کند.بنابراین لازم است برنامه های تمرینی متناسب با شرایط آنها طراحی شود [3].
تمرین های صحیح آمادگی جسمانی زندگی همراه با سلامت را به ارمغان می آورد (شارکی11984). استقامت بدنی و تندرستی برای ارضای نیازهای زندگی روزمره بسیار ضروری هستند . فواید آمادگی جسمانی در متون مربوطه به طور مستند آورده شده است و در این خصوص هیچ تفاوتی بین افراد عقب مانده ذهنی وعادی جامعه وجود ندارد (مک کونافی و سالزبرگ19882؛ مون و رنزاگلیا3،1982).این برنامه ها دارای فواید بهداشتی، اجتماعی، شخصی و حرفه ای می باشند و به ویژه بنا به دلایلی توسعه فعالیت های آمادگی جسمانی باید یک جزء اصلی در سبک زندگی این گروه باشد [4].
نیازهای کودک عقب مانده ذهنی نیز، مشابه نیازهای یک کودک عادی است . به این معنا که کودک عقب مانده نیز، برای به فعل در آوردن تواناییهایش و تبدیل شدن به یک عضو فعال و قابل قبول در جامعه خود به محرکهای روانی ، جسمی وعاطفی نیاز دارد . با این تفاوت که کودکان عقب مانده ذهنی برای رسیدن به این هدف به فرصتهای بیشتر و روشهای آموزشی خاص نیاز دارند [5] .
غالبا مزایای فعالیت بدنی برای افراد مبتلا به عقب ماندگی ذهنی نادیده گرفته می شود این موضوع در مورد قدرت و تعادل که دو جزء مهم آمادگی جسمانی و حرکتی می باشند نیز صادق است. بهبود تعادل ایستا یکی از ویژگی های اساسی در پیشرفت طبیعی حرکت می باشد[4،6[. قدرت بر تعادل تاثیرگذار می باشد. به عنوان مثال با توجه به خاصیت تولید نیروی مخالف در عضلات4،چنانچه عضلات خم کننده مچ پا5 ضعیف باشد تعادل را مختل می نماید [7].در حالیکه بسیاری از مداخلات درمانی در فیزیوتراپی تاکید دارند که تمرینات تعادلی تاثیرگذار می باشد متاسفانه شواهد کمی نیز بر تاثیر تمرین در اصلاح تعادل برای اکثریت جمعیت بیماران وجود دارد [8].
در این مطالعه محقق بر آن است با توجه به اینکه قدرت یک عامل زیر بنایی در اجرای موفق یک فعالیت تعادلی است با ترکیب تمرینات تعادلی وقدرتی،تاثیر آن را بر قدرت و بالاخص تعادل مورد بررسی قرار دهد تا گامی در جهت ایجاد فرصت آموزشی به منظور پیشرفت آمادگی جسمانی و حرکتی کودکان کم توان ذهنی برداشته شود.متخصصان تربیت بدنی ،مسئولین امور ورزشی و تفریحی، معلمان، مسئولین موسسات و مربیان حرفه ای باید با یکدیگر همکاری داشته و برای تهیه برنامه های آمادگی جسمانی این گروه وآموزش خودشان و تربیت متخصصان تربیت بدنی با صلاحیت های لازم تلاش نمایند .
بيان مسئله تحقيق :
کودک عقب مانده ذهنی از نظر رشد حرکتی-ادراکی بسیار ضعیف است و در ظرفیت های حسی-حرکتی، آگاهی بدنی ، تعادل ایستا و پویا وهماهنگی حرکات عمده و ظریف با مشکل مواجه است. زمان واکنش کودک عقب مانده ذهنی کندتر از کودک عادی می باشد، البته این مشکل در حرکات ساده و غیر مهارتی کمتر است . کودک عقب مانده شدید (کانا) از نظرعملکرد حرکتی بسیار ضعیف است، اضافه وزن و چربی زیر پوستی بیشتری دارد و گوشه گیر می باشد. کودک عقب مانده متوسط (کالیو) نیز مانند کودک عقب مانده شدید از نظر شکل وعملکرد (پیامد) در مهارت های حرکتی مختلف مشکلات زیادی دارددر صورتی که کودکان آموزش پذیر فقط از نظر پیامد یا عملکرد حرکتی با مشکل مواجه هستند.این کودکان از نظر سرعت یادگیری با مشکل روبه رو هستند و پیشرفت آنان 50٪ تا 70٪ کودکان معمولی است . از نظر حرکتی این کودکان می توانند مانند کودکان عادی در فعالیت های حرکتی و ورزشی مدرسه شرکت کنند. اما کسب مهارت و یادگیری حرکتی به کندی پیش می رود. با اینکه کودکان آموزش پذیر از نظر بدنی ضعف آشکاری ندارند ولی از نظر آمادگی حرکتی- ادراکی در سطح پايینی هستند[3].
توسعه آمادگی جسمانی مهمترین هدف تربیت بدنی برای عقب ماندگان ذهنی است زیرا توسعه و پیشرفت قابلیت های جسمانی برای این افراد ، موقعیتی را به وجود می آورد که آنها بتوانند بر شرایط محیطی خود از نظر فیزیکی غلبه کنند . از این گذشته این امر اشتیاق و علاقه بیشتری برای زندگی به آنها می بخشد و سبب می شود که افراد وظایف خود را با قدرت هر چه بیشتر انجام دهند . افزایش قابلیت هایی چون قدرت ، سرعت ، استقامت عضلانی ، انعطاف، استقامت عمومی بدن (دستگاه گردش خون و تنفس)، تعادل و هماهنگی ، سبب توسعه قابلیت های جسمانی این افراد می شود [9]. پژوهشگران بر این عقیده اند که کودکان کم توان ذهنی علاوه بر سایر ویژگی ها ، از نظر حرکتی نیز دچار تاخیر ویا اختلال می باشد [10]. بنابر گزارش شریل6 (1993) آمادگی جسمانی با شدت کم توانی ذهنی نسبت معکوس دارد.بنابراین کودکان آموزش پذیر از سطح آمادگی جسمانی پایین تری نسبت به کودکان عادی برخوردارند. اما نمی توان دلیل آن را تنها عقب ماندگی ذهنی دانست [11]. بلکه عده زیادی از افراد کم توان ذهنی نتوانسته اند در هیچ نوع فعالیت ورزشی شرکت داشته باشند که علل عدم شرکت این افراد در این زمینه به شرح زیر خلاصه می شود.
1- عدم حمایت کافی (کمک های فردی،مالی،حمل و نقل و غیره).
2- نظر منفی سازمان های ورزشی نسبت به این افراد .
3- نگرش های تبعیض آمیز
4- کمبود متخصصین این رشته(مربی،مسؤلین و غیره).
پر واضح است که مشکلات مذکور قابل حل می باشد و تحقیقات زیادی نشان می دهند که با اجرای تمرینات جسمانی کافی،ورزشکاران کم توان ذهنی می تواند تا سطح برابر با ورزشکاران غیر معلول پیشرفت کنند. کتب و نشریات علمی مؤید این واقعیت هستند که اگر ورزشکاران کم توان ذهنی مشکلات ثانویه بهداشتی نداشته باشند،در برابر تمرینات بدنی می توانند پاسخ های فیزیولوژیکی مشابه با ورزشکاران غیر معلول داشته باشند [11].
مطالعاتی که از 1960 تا کنون انجام شده نشان داده است که این افراد با آموزش های صحیح به پیشرفت های چشمگیری دست خواهند یافت (لاوای7 ، رید ،کرسلر– چاویز 1990، موون و رنزاگلیا 81998).بنابراین عقب ماندگی ذهنی را نمی توان دلیل محض پایین بودن آمادگی جسمانی آنها دانست . جدول 1-1 علل عمده پایین بودن آمادگی جسمانی افراد مبتلا به کم توانی ذهنی را از دیدگاه محققان بیان می کند [4].
جدول 1-1 علل عمده پایین بودن آمادگی جسمانی افراد مبتلا به کم توانی ذهنی [2].
سال انجام تحقیقمحققنتیجه تحقیقات
1981
Bauerفقدان فرصت: نیافتن فرصت فعالیت های جسمانی یا شرکت در برنامه های تمرینی را باید یکی از علل عمده پایین بودن آمادگی جسمانی در افراد کم توان ذهنی دانست
1981
Bauerوسواس در مراقبت از افراد کم توان ذهنی موجب محروم ماندن آنان از فعالیت های جسمانی می گردد. وسواس بیش از حد مراقبین باعث می شود که ورزشکاران کم توان ذهنی جرأت شرکت در فعالیت بدنی را از دست بدهند.1993
1990
Sherrill, Shepherdبعضی از ورزشکاران کم توان ذهنی برای انجام فعالیت های مشابه با ورزشکاران غیر معلول ، ناچار به مصرف انرژی بیشتری هستند و زودتر خسته می شوند
1993, Rimmer Pitetti
Fernhallزندگی بی تحرک : سوال مورد طرح این است که آیا کم توانان ذهنی عوارض ناشی از زندگی بی تحرک را می دانند یا خیر
1986Kelly, Rimmer
Wessچاقی : چاقی بیش از حد یکی از عواملی است که آمادگی جسمانی فرد را تحت تاثیر قرار می دهد.
اکثر عقب ماندگان ذهنی به دلیل عدم توانایی شناختی نمی توانند سبک زندگی سالمی را انتخاب نمایند. آنها به طور طبیعی تمرینات بدنی و آمادگی جسمانی را انجام نمی دهند بلکه باید چنین تمریناتی برای آنها تدارک دیده شود [4]. در همین ارتباط و با توجه به بیاناتی که در منشور جهانی حقوق آمده است )مبنی بر اینکه همه کودکان بدون تبعیض در رنگ ونژاد ،زبان ،تبار اقتصادی ،طبقه اجتماعی ،علی رغم آنکه از هوش سرشاری برخوردار باشند و یا عادی، عقب مانده، نابینا، ناشنوا و یا دارای هر گونه نقص و یا ضعف جسمی و اجتماعی باشند، حق دارند به طور یکسان از امکانات یادگیری آموزش وپرورش با حداکثر توانایی و استعدادهای خود بهره مند شوند (ایجاد زمینه و فراهم آوردن امکانات وتسهیلات در جهت آموزش ، رفاه و توانبخشی آنان نه بعنوان ترحم و دلسوزی بلکه بعنوان یک وظیفه برای دولت های عضو، از حقوق مسلم اینگونه کودکان تلقی می شود [12]. قدرت و تعادل دو عامل مهم آمادگی جسمانی محسوب می شوند . کودکان کم توان ذهنی همواره در معرض خطر افتادن (سقوط کردن) می باشد [13].که یکی از دلایل آن می تواند عدم تعادل باشد. مشخص شده است که تمرینات با وزنه و تمرینات تعادلی می تواند ثبات وضعیتی ایستا را افزایش دهد[14]. و این افزایش در ثبات وضعیتی خطر افتادن و بنابراین هزینه های روانی و اقتصادی مربوط به افتادن را کاهش می دهد. میزان مرگ ومیر و آسیبهای سالیانه ناشی از حوادث برای افراد عقب مانده ذهنی به ترتیب 150نفر در هر100000نفر و56نفر در هر1000نفر گزارش شده است [13]. با توجه به اینکه توانایی ایجاد نیرو، قدرت و حداقل نیروهای مناسب در خم کردن 9و باز کردن مچ پا10 ونیز در خم کردن وباز کردن11 لگن برای استراتژی های تعادلی مناسب ، لازم می باشد ، در می یابیم تعادل و قدرت دو عامل مکمل می باشند و درصورتیکه برنامه های مناسب جهت ارتقا سطح این دو عامل طراحی شود به احتمال قوی از آسیب های مذکور جلوگیری می شود [8]. همچنین به دلایل مختلف از جمله اینکه اختلالات حرکتی در کودکان کم توان ذهنی شایع است و حرکت ،یادگیری و موفقیت ، با یگدیگر رابطه مستقیم و محکمی دارند ، و نیز تقویت مهارت های حرکتی به افزایش بازدهی در یادگیری و موفقیت ها می انجامد و افزایش مهارت های حرکتی به تقویت خصوصیات مثبت روحی و روانی و اجتماعی کودکان منجر می شود[10].حال در این مطالعه محقق برآن است که مشخص نماید آیا تمرین منتخب بر بهبود قدرت وتعادل دانش آموزان کم توان ذهنی تاثیر گذار است یا خیر ؟
ضرورت و اهمیت تحقیق
از ابتدای دهه 80 میلادی ، اقداماتی رو به گسترش در مجامع بین المللی برای آموزش وپرورش کودکان دارای نیازهای ویژه در سطح مدارس عادی آغاز شده است . کودکان معلول حق دارند در جامعه مشارکت فعال داشته و آموزش و پرورش آنان باید به بیشترین یکپارچگی اجتماعی و رشد فردی منجر شود[5]. داشتن سطح مطلوب آمادگی جسمانی راهی در جهت حفظ سلامت عمومی افراد جامعه وعاملی در جهت کاهش هزینه های درمانی است [15].
با توجه به توزیع طبیعی جمعیت، درجه شیوع عقب ماندگی ذهنی حدود 3% پیش بینی می شود [16، 5 ، 17].یعنی سه درصد کل هر جامعه ای به عقب ماندگی ذهنی مبتلا می باشد که اکثریت این تعداد به عقب ماندگی ذهنی خفیف و متوسط مبتلا هستند [5]. در حال حاضر از بین دانش آموزان استثنایی، عقب ماندگان ذهنی بیشترین تعداد دانش آموزان درمدارس وابسته به سازمان کودکان استثتایی را تشکیل می دهند. بنابراین معلولان و به طور اخص معلولان ذهنی بخش قابل توجهی از جامعه هستند . بعنوان مثال عقب ماندگی ذهنی عمومی ترين شكل از ناتوانی در جوامع غربی می باشد [18. 19]. ایچاستات و لاوای12(1992) کاوال، فورنس13 (2000) آبروسنیکورا، والکوا و بلاک14 (2003) نشان دادند کودکان ناتوان بویژه کودکان عقب مانده ذهنی دسترسی کمتري به تسهیلات آمادگی جسمانی دارند و تحرک کمتری دارند و در مقایسه با کودکان عادی دارای انگیزه کمتری برای فعالیت هستند [20].
همچنین، شواهد نشان داده است که چنین افرادی دارای سطح بالاتری از چاقی نسبت به گروه همسال و سالم خود می باشند و ترکیب بدنی ضعیف ، این گروه را بیشتر در معرض مشکلات سلامت قرار می دهد . وضعیت هایی از قبیل فشار خون بالا ، کلسترول بالا در خون و دیابت در افراد عقب مانده ذهنی میزان بالاتری را نسبت به افراد سالم نشان می دهد . تحقیقات به طور مستمر نشان می دهد که اشخاص با عقب ماندگی ذهنی آمادگی کمتری نسبت به همسالان سالم خود دارند [21] تحقیقات 20 سال گذشته به خوبی نشان داده است که وقتی افراد عقب مانده تحت آموزش های مناسب تربیت بدنی قرار گیرند در زمینه مهارتهای حرکتی پایه به پیشرفت های چشمگیری دست می یابند[4]. ایشتات15 (1991) معتقد است رشد حرکتی و آمادگی جسمانی کودکان و نوجوانان عقب مانده ذهنی 2 تا 4 سال پایین تر از هنجارهای کودکان عادی است. درو16 ، لوگان17 و هاردمن18 نیز یافته های پیشین بروین اینکر مبنی بر نمرات پایینتر کودکان و نوجوانان عقب مانده ذهنی درمقیاس هایی چون تعادل یابی19 ، جنبش20 و چالاکی دست ها21 را تایید می کند. این نقص در مهارت های حرکتی ممکن است بیشتر تابعی از محرومیت های حرکتی و فرصت های یادگیری باشد تا عقب ماندگی ذهنی [4].
آمادگی جسمانی در صورت ارائه تمرینات مربوطه درمقدار و مدت زمان مناسب می تواند به طور چشمگیر پیشرفت کند [4].دو عامل مهم آمادگی جسمانی و حرکتی، قدرت وتعادل می باشند . با توجه به رابطه دو سویه هوش و حرکت (و جزء وابسته ی آن یعنی تعادل ) اهمیت نقش تعادل بیشتر مشخص خواهد شد . متاسفانه این بعد حسی حرکتی (تعادل) با وجود اهمیت بالا ، در کودکان معلول ذهنی کمتر مورد توجه قرار گرفته و بر روی آن کار شده است و بیشتر به مشکلات ذهنی ، رفتاری و آموزش فعالیت های روزمره به آنان پرداخته شده است و این مانعی جهت افزایش وبهبود مهارت های اجتماعی و فردی خواهد بود[22]. یکی از عوامل زیر بنایی تعادل ، قدرت می باشدو برای اینکه استراتژی های تعادلی به طور موثری عمل کند یکسری ضروریات عضلانی اسکلتی خاصی وجود دارد که باید تامین شود و دامنه حرکتی کافی به خصوص در مفاصل اصلی مثل مچ پا یا لگن باید وجود داشته باشد. همچنین استراتژی های مناسب تعادلی مستلزم توانایی ایجاد نیرو و قدرت می باشد [8،4]. تحقیقات متعددی ثابت نموده اند که افراد عقب مانده ذهنی نسبت به همسالان سالم خود درسطح خیلی پایین تری از قدرت عضلانی قرار گرفته اند ، به تمرینات قدرتی نیاز دارند ودارای تعادل ضعیف تری هستند [23،24].همانطور که گفته شد متاسفانه آمادگی جسمانی این افراد زیاد مورد توجه قرار نگرفته و بیشتر به مشکلات ذهنی ، رفتاری ، آموزش فعالیت های روزمره22 به آنان پرداخته شده است [22]. اکثر کسانی که با اینگونه افراد در ارتباطند به دلیل مشکلات رفتاری و جسمانی آنان از قبیل نقص عضو ، ناراحتی قلبی، صرع و غیره فعالیت بدنی در سطح خیلی پایین تر از توان جسمانی این افراد را انتظار دارند . بنابراین ضرورت دارد برنامه هایی جهت افزایش عوامل آمادگی جسمانی ویژه این افراد و زیر نظر متخصص طراحی شود.
هدف اصلی آموزش و پرورش دانش آموزان عقب مانده ذهنی آموزش پذیر عبارت است از رساندن آنها به یک استقلال نسبی اجتماعی و اقتصادی، به گونه ای که بتوانند ضمن احساس خود ارزشمندی ، فرد مفیدی در جامعه باشند و نیل به این هدف با ارائه آموزش های صرفاً تئوریک به ویژه از نوعی که در مقطع ابتدایی درایران ارائه می شود امکان پذیر نیست بلکه آموزش های کاملاً کاربردی و مهارت مداری لازم است که نیازهای فرد معلول را به عنوان یک عضو جامعه مد نظر قرار دهد.
چنین برنامه هایی به عناوین مختلف معروف هستند که از جمله حرفه آموزی ، توانبخشی حرفه ای ، برنامه انتقال از مدرسه به جامعه را می توان نام برد .اما صرف داشتن یک برنامه ، تضمینی برای رسیدن به هدف آموزش و پرورش این کودکان محسوب نمی شود،زیراچگونگی اجرا و محتوای برنامه است که تعیین کنندۀ میزان موفقیت آن می باشد بنابر این اینگونه برنامه ها باید زیر نظر متخصص انجام شود[3].تا کنون پژوهش های انجام شده مناسب ترین برنامه آموزشی آمادگی جسمانی و روش انگیزش برای نیازهای خاص این جمعیت را ارائه نداده است.اگر بخواهیم تمرین های آمادگی جسمانی موجب پیشرفت افراد عقب مانده ذهنی شود و نیازهای این افراد را به طور کارآمد تامین نماید باید تحقیقات در این زمینه ادامه یابد [4].
در این مطالعه محقق بر آن است که ضمن ارایه یک برنامه تمرینی به بررسی تاثیرات احتمالی آن بپردازد.
خوشبختانه در سالهای اخیر معضلاتی از قبیل عدم وجود نیروی متخصص تربیت بدنی برای کودکان عادی در آموزش و پرورش کشورمان تا حدودی مرتفع گردیده است اما این کمبود برای کودکان استثنایی به طور جدی همچنان باقیست. در اکثر مواقع فقدان آموزش های تخصصی در زمینه برخورد با کودکان استثنایی موجب سردرگمی معلمان عادی در محیط کار می شود. در اینجا ضرورت انجام تحقیقات در این زمینه و طرح ریزی برنامه های مناسب برای اهداف متنوع در دوره های مختلف تحصیلی دانش آموزان احساس می شود.
اهداف تحقيق:
1-4-1- هدف كلي:
هدف کلی تحقیق حاضر تعیین تاثیر یک دوره تمرین منتخب بر تعادل ايستا و قدرت دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر دوره ابتدايي می باشد.
1-4-2- اهداف اختصاصی :
تعیین تاثیر یک دوره تمرین منتخب بر تعادل ایستا با چشم باز در دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر دوره ابتدايي
تعیین تاثیر یک دوره تمرین منتخب بر تعادل ایستا با چشم بسته در دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر دوره ابتدايي
تعیین تاثیر یک دوره برنامه تمرین منتخب بر قدرت عضلات پا در دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر دوره ابتدايي
تعیین تاثیر یک دوره برنامه تمرین منتخب بر قدرت مچ دست راست در دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر دوره ابتدايي
تعیین تاثیر یک دوره برنامه تمرین منتخب بر قدرت مچ دست چپ در دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر دوره ابتدايي
مقایسه تاثیر یک دوره برنامه تمرین منتخب بر تعادل ایستا با چشم باز در گروه های تجربی و کنترل دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر دوره ابتدايي
مقایسه تاثیر یک دوره برنامه تمرین منتخب بر تعادل ایستا با چشم بسته در گروه های تجربی و کنترل دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر دوره ابتدايي
مقایسه تاثیر یک دوره برنامه تمرین منتخب بر قدرت عضلات پا در گروه های تجربی و کنترل دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر دوره ابتدايي
مقایسه تاثیر یک دوره برنامه تمرین منتخب بر قدرت عضلات مچ دست راست در گروه های تجربی و کنترل دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر دوره ابتدايي
10- مقایسه تاثیر یک دوره برنامه تمرین منتخب بر قدرت عضلات مچ دست چپ در گروه های تجربی و کنترل دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر دوره ابتدايي
پیش فرض های تحقیق :
افراد شرکت کننده از انگیزه کافی جهت شرکت در تمرینات و آزمون ها برخوردارند
فرضيه هاي تحقیق :
بین میانگین نمرات پیش آزمون و پس آزمون تعادل ایستا با چشم باز دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر گروه تجربی تفاوت معنی داری وجود ندارد.
بین میانگین نمرات پیش آزمون و پس آزمون تعادل ایستا با چشم بسته دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر گروه تجربی تفاوت معنی داری وجود ندارد.
بین میانگین نمرات پیش آزمون و پس آزمون قدرت عضلات پای دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر گروه تجربی تفاوت معنی داری وجود ندارد.
بین میانگین نمرات پیش آزمون و پس آزمون قدرت عضلات مچ دست راست دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر گروه تجربی تفاوت معنی داری وجود ندارد.
بین میانگین نمرات پیش آزمون و پس آزمون قدرت عضلات مچ دست چپ دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر گروه تجربی تفاوت معنی داری وجود ندارد.
بین میانگین نمرات پس آزمون تعادل ایستا با چشم باز دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر گروه تجربی و کنترل تفاوت معنی داری وجود ندارد.
بین میانگین نمرات پس آزمون تعادل ایستا با چشم بسته دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر گروه تجربی و کنترل تفاوت معنی داری وجود ندارد.
بین میانگین نمرات پس آزمون قدرت عضلات پای دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر گروه تجربی و کنترل تفاوت معنی داری وجود ندارد.
بین میانگین نمرات پس آزمون قدرت عضلات مچ دست راست دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر گروه تجربی و کنترل تفاوت معنی داری وجود ندارد.
10- بین میانگین نمرات پس آزمون قدرت عضلات مچ دست چپ دانش آموزان دختر کم توان ذهنی آموزش پذیر گروه تجربی و کنترل تفاوت معنی داری وجود ندارد.
محدودیت های تحقیق :
محدودیت های تحقیق شامل دو بخش زیر است
1-7-1- محدودیت هایی که در اختیار محقق می باشد و کنترل شده است :
1-آزمودنی های مورد بررسی از بین دانش آموزان کم توان ذهنی 10 تا 15 سال شهرستان تربت حیدریه انتخاب شده اند که دارای هوشبهر مشابه می باشند.
2-کلیه شرایط اندازه گیری برای آزمودنی ها در مدت اجرای طرح تحقیق یکسان می باشد.
3-کلیه آزمون ها توسط یک آزمونگر انجام شده است.
4-برای اجرای هر چه دقیق تر برنامه تمرینی ،تمرینات تحت نظر محقق و با دعوت از سه دانشجوی تربیت بدنی انجام شده است.
1-7-2- محدودیت هایی که از کنترل محقق خارج است:
آزمودنی ها در سن رشد می باشند بنابراین ممکن است بخشی از تغییرات ناشی از رشد باشد
تغذیه آزمودنی ها که ممکن است بر نتایج تاثیر داشته باشد
تفاوت میزان انگیزه جهت انجام تمرینات در کودکان کم توان ذهنی وجود دارد.
وضعیت روحی و روانی آزمودنی ها قابل کنترل توسط محقق نبوده است.
واژه ها واصطلاحات مهم تحقیق
1-8-1-تعادل
تعادل ایستا : عبارت است از حفظ مرکز ثقل بدن روی یک سطح ثابت (یک طرفه یا دو طرفه ) در حالیکه فرد بر روی یک سطح پایدار ایستاده است [25،26،27].
در این تحقیق مقصود از تعادل ایستا مدت زمانی است که فرد می تواند در حالت های مختلف بدون حرکت وضعیت خود را حفظ نماید.
تعادل پویا : عبارت است از حفظ مرکز ثقل بدن داخل محدوده با ثبات بر روی یک سطح اتکای متحرک [25،26،27].
1-8-2-قدرت عضلانی
توانایی یک عضله یا گروه عضلانی برای تولید نیروی انقباضی حداکثر علیه یک مقاومت را قدرت نامیده می شود [28].
1-8-3-عقب ماندگی ذهنی (کم توانی ذهنی)23
کاملترین تعریف کم توان ذهنی مربوط به سازمان یا انجمن کم توان ذهنی آمریکا24 است : کم توانی ذهنی، به عملکرد یا فعالیت ذهنی اطلاق می گردد که به طور قابل توجهی پایین تر ازمیانگین بوده و با محدودیت یا کمبود در یک یا بیش از دو مهارت سازشی (تطبیقی)،در مدت رشد (قبل از 18 سالگی ) همراه باشد [17 ، 29 ، 30 ، 32 ، 33].
1-8-4-سن عقلی25
در مقیاس هوش بینت26 سن عقلی سنی است که کودک در آن هوشیارانه عمل می کند و میانگین سنی است که کودکان عادی در آن به امتیاز خاصی دست می یابند [30].
1-8-5- سندرم داون
سندرم داون یا تریزومی 21 یا به اصطلاح سابق ، منگولیسم ، نوعی اختلال کروزومی مادرزادی است که باعث کم توانی جسمی وهوشی کودک می شود . سندرم داون نتیجه یک کروموزم اضافه در زوج شماره 21 است . یعنی در هر سلول به جای 46 کروموزم 47 کروموزم وجود دارد [17] .
1-8-6- برنامه تمرینی منتخب
در این مطالعه منظور از برنامه تمرینی منتخب برنامه ای است که شامل یکسری تمرینات کششی قدرتی و تمرینات تعادلی بدون وسیله ، روی تخته تعادل و روی چوب تعادل می باشد .
1-8-7- مرکز ثقل
یک نقطه فرضی در فضا ، که به صورت بیومکانیک از نیروها وگشتاورهای اندازه گیری شده محاسبه می شود که در آن مقدار همه نیروها برابر صفر است . در یک فرد عادی که آرام می ایستد ، جلوی ستون مهره ها درحدود مهره دوم کمر27 قرار می گیرد[8].
1-8-8- محدوده ی حفاظتی
سطوحی از بدن که فشار حاصله از وزن بدن و جاذبه را تحمل می کنند . در حالت ایستاده ، محدوده ی حفاظتی ، کف پاها هستند . در حالت نشسته ، ساق پا و باسن می باشد . هر چه محدوده ی حفاظتی باریک تر باشد فعالیت تعادلی مشکلتر است [8].
1-8-9- محدوده ی ثباتی
حدود بدن که می تواند در هر مسیری بدون هیچگونه افتادنی حرکت کند (زمانیکه مرکز ثقل از محدوده ی حفاظتی فراتر می رود ) یا ایجاد یک محدوده ی حفاظتی جدید با گام برداشتن یا رساندن دست برای قرارگیری مجدد محدوده ی ثباتی در مرکز ثقل [8].
1-8-10-رفتار انطباقی
توانایی برخورد با معیار های مسؤلیت اجتماعی گروه سنی به خصوص. از آنجایی که این انتظارات در سنین مختلف متفاوت است نارساییهای رفتار انطباقی نیز بر حسب سن تفاوت می کند. [3].
1-8-11-آزمون بهره هوشی
آزمونی است که بر اساس آن توان علمی فرد از طریق ارقام استاندارد شده اندازه گیری می شود . معمولا این ارزیابی توسط یک روانشناس انجام می گیرد]9[. یکی از روشهای قدیمی تهیه نرم استفاده از بهره هوشی است که برای اولین بار در سال 1912 توسط اشترن روانشناس آلمانی مطرح شد . برای محاسبه بهره هوشی از فرمول زیر استفاده می شود.
) 1-1(

علت ضرب حاصل تقسیم درعدد 100 این است که خارج قسمت از حالت اعشاری خارج شود.
ضریب هوشی از ثبات نسبی برخوردار است و برای پیش بینی می توان از آن استفاده کرد. البته قبل از 6 سالگی ضریب هوشی از ثبات چندانی برخوردار نیست [31].
فصل دوم
مروری بر ادبیات موضوع
2-1- مقدمه
در این فصل ابتدا در بخش نظری تحقیق به تشریح مفاهیم عقب ماندگی ذهنی ، قدرت و تعادل می پردازیم و در بخش دیگر تحقیقات داخلی وخارجی ، نتایج تحقیقات مختلف درباره تاثیر تمرین بر روی تعادل وقدرت افراد عقب مانده ذهنی و همچنین میزان فعالیت و سطح آمادگی جسمانی این افراد با تاکید بر عامل های تعادل و قدرت مورد بررسی قرار می گیرد.
2-2-مبانی نظری تحقیق:
یکی از محدودیت های اساسی در کارکرد کنونی افراد در جامعه،عقب ماندگی ذهنی است .عقب ماندگی ذهنی یک حالت28 است که در آن کارکرد فرد به روش های خاص و معینی آسیب دیده است[32].
2-2-1-تعریف عقب ماندگی ذهنی
تعاریف گوناگونی برای واژه عقب ماندگی ذهنی در منابع مختلف آورده شده است و نظرات گوناگونی مطرح شده است . در کشور ما نیز از واژه هایی چون عقب ماندگی ذهنی ، کم توانی ذهنی ، معلولیت ذهنی ، مدد خواه یا توانخواه ذهنی و غیره استفاده می شود [29]. کاملترین تعریف کم توان ذهنی که در اکثر منابع بیان شده مربوط به سازمان یا انجمن کم توان ذهنی آمریکا29 است



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید